18.1.Εισαγωγή

Print Friendly, PDF & Email


Αναστάσιος Μόρτογλου
Ενδοκρινολόγος
Τομέας Μεταβολισμού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών

Η εξασφάλιση τροφής αποτελεί για κάθε ζωικό ή φυτικό οργανισμό απαραίτητη προϋπόθεση επιβίωσης.Όλα τα έμβια όντα εξελίχθηκαν με εφόδια δύο χαρακτηριστικά γνωρίσματα: την αποτελεσματική αναζήτηση τροφής και την επαρκή αναπαραγωγική ικανότητα ώστε να μπορέσει το είδος να μεταφερθεί στην επόμενη γενιά.

Ο άνθρωπος, στα τελευταία εκατομμύρια χρόνια της εξέλιξής του απέκτησε ένα σημαντικό σύμμαχο στην όλη διαδικασία επαρκούς και ασφαλούς διατροφής: το εξελιγμένο ενδοκρινικό σύστημα. Είναι πλέον γνωστό ότι η συνολική μας διατροφική συμπεριφορά ρυθμίζεται από ένα πολύπλοκο δίκτυο ορμονών και νευρομεταβιβαστών με πολλαπλές επιδράσεις και αλληλεπιδράσεις, η βιολογική σκοπιμότητα των οποίων δεν έχει ακόμα  διευκρινιστεί πλήρως.

Μέσω των ορμονικών επιδράσεων θα αισθανθούμε την ανάγκη για πρόσληψη τροφής (πείνα), αλλά παράλληλα οι ορμόνες θα μας πουν και πότε θα πρέπει να σταματήσουμε (κορεσμός) για να μην προκληθεί υπερφόρτωση του γαστρεντερικού συστήματος. Οι ορμόνες θα ρυθμίσουν την επιλογή του είδους της τροφής, την αποτελεσματική της αφομοίωση και τον καταμερισμό της στα οργανικά συστήματα και σε κάθε κύτταρο ξεχωριστά. Οι ορμόνες ρυθμίζουν το πως, που και πόση τροφή θα αποταμιευτεί για χρήση σε περιόδους  στέρησης, αλλά και πόση ενέργεια θα καταναλώσουμε (θερμογένεση), ανάλογα πάντα με το είδος, τη συχνότητα και την ποσότητα της προσλαμβανόμενης τροφής. Οι ορμονικοί αισθητήρες των ενεργειακών μας αποθεμάτων θα μας πουν το πότε θα ‘ωριμάσουμε’ γενετικά ώστε να μπούμε στη διαδικασία της αναπαραγωγής. Παράλληλα, η στενή σχέση της πρόσληψης τροφής με τα συστήματα ηδονής και αμοιβής του ΚΝΣ, κάνουν το φαγητό αναπόσπαστο μέρος  ευχάριστης ή δυσάρεστης καθημερινότητας.

Η μεγάλη σημασία του ενδοκρινικού συστήματος γίνεται απόλυτα κατανοητή στις περιπτώσεις δυσλειτουργίας έστω και ενός κόμβου του πολύπλοκου δικτύου που ελέγχει τη διατροφή μας π.χ. μια μετάλλαξη στην παραγωγή ή στον υποδοχέα μιας ορμόνης. Οι επιπτώσεις στο σωματικό φαινότυπο, αλλά πολλές φορές και στο αναπαραγωγικό σύστημα και στις ανώτερες λειτουργίες είναι τραγικές.

Η σχέση όμως ορμονών και διατροφής είναι αμφίδρομη. Οι ορμόνες είναι χημικά μόρια που για να συντεθούν θα πρέπει να προσληφθούν πρώτες ύλες από το περιβάλλον. Είναι απόλυτα γνωστές οι επιπτώσεις των στερητικών καταστάσεων στο ενδοκρινικό σύστημα.

Δεν θα πρέπει βέβαια να ξεχνάμε και τις δυσμενείς επιδράσεις της μόλυνσης του περιβάλλοντος στις ενδοκρινικές λειτουργίες. Όλοι δυστυχώς οι ορμονικοί διαταράκτες μπαίνουν στο σώμα μας μέσω της διατροφής.

Πέραν όμως της φυσιολογικής σχέση τροφής-ορμονών, δε θα πρέπει να ξεχνάμε ότι υπάρχει σήμερα πληθώρα ενδοκρινικών και μεταβολικών νόσων με τις σημαντικότερες ίσως επιδράσεις στη νοσηρότητα και στη θνησιμότητα του είδους μας. Μέσω μιας μακροχρόνιας τροποποίησης της διατροφικής μας συμπεριφοράς μπορούμε να:

  • Προλάβουμε την εμφάνιση μιας μεταβολικής νόσου
  • Θεραπεύσουμε μια μεταβολική διαταραχή
  • Μειώσουμε τις δυσμενείς επιδράσεις της μεταβολικής νόσου στη γενική υγεία.

Η σύντομη αυτή εισαγωγή κάνει προφανή τη σημαντική σχέση της διατροφής με το ενδοκρινικό σύστημα και την ανάγκη σε βάθος γνώσης των μεθόδων αποτελεσματικής αντιμετώπισης μιας έστω και ασήμαντης φαινομενικά μεταβολικής διαταραχής.

Δυστυχώς όμως, η πανεπιστημιακή μας εκπαίδευση, αλλά και η εκπαίδευσή μας κατά την ειδικότητα, μας προσέφερε (επιεικώς) ελάχιστες γνώσεις στον τομέα της επιστήμης της διατροφής με αποτέλεσμα να μην είναι και η καλύτερη δυνατή η διατροφική θεραπευτική προσέγγιση των ενδοκρινικών και μεταβολικών νόσων από τον κύρια αρμόδιο γι’ αυτό, τον Ενδοκρινολόγο.

Το σύντομο κεφάλαιο της διατροφής στο σημαντικό αυτό πόνημα της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας θα προσπαθήσει να καλύψει μέρος του κενού γνώσης που έχουμε όλοι στη θεραπευτική μέσω της διατροφής.


Created: February 25, 2015
Last update: February 25, 2015

Login

Lost your password?